Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Caerffili wedi pleidleisio’n unfrydol i ddod yn Gyngor Hyrwyddwr Di-ddatgoedwigo, gan nodi cam mawr ymlaen yn ei ymrwymiad i gynaliadwyedd, gweithredu ar yr hinsawdd a chyrchu bwyd yn gyfrifol.
Daw’r penderfyniad yn dilyn menter arloesol a chydweithredol dan arweiniad y Cynghorydd Carol Andrews ac Arweinydd y Cyngor, Jamie Pritchard, a wahoddodd ddisgyblion Blwyddyn 6 o Ysgol Gynradd Waunfawr yng Nghroes-cymer i gymryd rhan yn y broses ddemocrataidd a helpu i lywio’r drafodaeth cyn y bleidlais.
Cyn i gynghorwyr fwrw eu pleidlais, aethant yn ôl i’r ysgol, gan eistedd ochr yn ochr â disgyblion, swyddogion caffael a thimau arlwyo i archwilio’r cysylltiad rhwng cynhwysion bob dydd fel olew palmwydd, soia a ddefnyddir fel porthiant anifeiliaid, cig eidion o Dde America, coco a choffi, sy’n aml yn dod i ben ar fwydlenni ysgolion, a dinistr coedwigoedd trofannol.
Dros sawl wythnos, bu’r plant yn rhannu eu gwybodaeth, yn herio rhagdybiaethau ac yn cynnig atebion ymarferol ar gyfer creu prydau ysgol sy’n faethlon, yn fforddiadwy ac yn rhydd o gysylltiadau â datgoedwigo. Cafodd cyfraniadau’r disgyblion eu trin fel mewnbwn ystyrlon i bolisi cyhoeddus, gydag adrannau’r cyngor, gan gynnwys caffael, arlwyo ac addysg, yn ymgysylltu’n weithredol â’u hargymhellion.
I gefnogi’r fenter, bu Angharad Underwood o Cook Along Clwb a James Nathan, cyn-enillydd MasterChef o’r Fenni, yn helpu’r plant wrth iddynt goginio a pharatoi eu pryd di-ddatgoedwigo ar gyfer y cyhoedd yng Ngŵyl Fwyd Caerffili ac ar gyfer y Cynghorwyr. Roedd hyn yn atgyfnerthu pwysigrwydd dewisiadau bwyd cynaliadwy a chyrchu cyfrifol.
Mae penderfyniad y cyngor yn adlewyrchu uchelgeisiau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, gan ddangos sut y gall cydweithio rhwng cenedlaethau gyflwyno atebion ymarferol i heriau byd-eang a dangos sut y gall Cymru fod yn genedl sy’n gyfrifol ar lefel fyd-eang.
Daw’r bleidlais ar adeg dyngedfennol. Yn dilyn y don wres ledled Cymru yr wythnos diwethaf, mae cymunedau’n teimlo effeithiau uniongyrchol newid hinsawdd yn fwyfwy. Mae coedwigoedd yn chwarae rhan hanfodol wrth oeri’r blaned drwy amsugno carbon a rheoleiddio glawiad a thymheredd.
Mae’r gwaith hwn wedi cael ei gefnogi gan Maint Cymru, yr elusen sy’n arwain yr ymgyrch i Gymru ddod yn genedl ddi-ddatgoedwigo gyntaf y byd, gyda chyllid gan Sefydliad y Chartered Institute of Procurement and Supply (CIPS).
Dywedodd Nichola James o Maint Cymru: “Wrth i Gymru deimlo effeithiau newid hinsawdd yn fwy uniongyrchol, nid yw diogelu coedwigoedd erioed wedi bod mor bwysig.”
Dywedodd y Cynghorydd Carol Andrews: “Mae’r bleidlais hon yn gam sylweddol i’r cyngor ac i’n cymuned. Drwy wrando ar ein pobl ifanc, rydym wedi gallu cryfhau ein dealltwriaeth o’r effaith y gall ein dewisiadau ei chael ar goedwigoedd byd-eang, a chymryd camau ystyrlon.”
Dywedodd Melissa Armishaw, Pennaeth Ysgol Gynradd Waunfawr: “Mae’r prosiect hwn wedi cael effaith ddofn ar ein plant. Mae wedi dangos iddynt y gall eu syniadau, eu gwybodaeth a’u hangerdd lywio penderfyniadau go iawn a dylanwadu ar ddyfodol eu cymuned. Maent wedi dysgu nid yn unig am goedwigoedd trofannol a newid hinsawdd, ond hefyd am ddemocratiaeth, cyfrifoldeb a grym eu lleisiau.”
