Gardd y Mamau

Posted on

Mae’r hyn rydym ar fin tynnu eich sylw ato yn enghraifft wych o sut mae grŵp bach o saith o fenywod entrepreneuraidd o Kariba, Zimbabwe yn creu newid sylweddol yn eu cymunedau. Yn benodol, gwella cynhyrchiant a diogelwch bwyd, a darparu mynediad i addysg a thrwy hynny, creu gwell cyfleoedd i blant amddifad yn ward 8 Nyamakate, Cyngor Dosbarth Gwledig Hurungwe.

Mae Gardd Gymunedol Tashinga – sydd yn cael ei hadnabod yn lleol fel ‘Garden of Mothers’ – yn cael ei rhedeg gan bwyllgor o saith o aelodau, sy’n cynnwys Media, Lillian, Plaxedes, Janet, Jeniffer, Spelile a Hilda. Maen nhw’n rhoi’r rhan fwyaf o’u cynnyrch i blant amddifad lleol, gan ddarparu ffynhonnell faethlon a dibynadwy o fwyd iddynt, ac maen nhw’n gwerthu’r gweddill i godi arian tuag at eu hysgol.

Mae’r menywod yn rheoli’r ardd yn defnyddio technegau ffermio cadwraethol cynaliadwy (ee taenu gwellt a chylchdroi cnydau), sy’n helpu i ddiogelu maetholion a dŵr yn y pridd, a chynyddu cynnyrch cnydau. Diolch i hyn, mae llai o dir yn cael ei glirio at ddibenion amaethyddol, sy’n golygu bod datgoedwigo yn cael ei leihau’n sylweddol. Yn ogystal, mae darparu bwyd a geir yn lleol yn helpu i leihau allyriadau o’i gymharu â bwyd a geir o ymhellach i ffwrdd. Mae’r technegau organig hyn hefyd yn golygu nad oes angen defnyddio plaladdwyr caled, felly gall pryfed ac anifeiliaid bychain eraill ffynnu, sy’n helpu i gyfrannu at fioamrywiaeth ac ecosystem gref.

Mae’r menywod yn cynaeafu india-corn a sorgwm, ac mae cnau mwnci yn cael eu cynaeafu yn ystod y tymor glawog. Mae gweithgareddau garddio eraill a chnydau bychain yn darparu cynhaliaeth yn ystod y gaeaf a’r misoedd sych. Mae dilyn y tymhorau fel hyn yn helpu i wella diogelwch bwyd trwy ddarparu ffynhonnell o fwyd ar gyfer pob adeg o’r flwyddyn neu yn ystod tywydd anrhagweladwy. Gyda chyfnodau cynyddol o sychder, mae pobl yn sylweddoli pa mor bwysig ydy garddio, nid yn unig ar gyfer diogelwch bwyd personol ond hefyd, ar gyfer gwella bywoliaethau trwy werthu’r cynnyrch.

Mae’r menywod yn addysgu plant lleol am yr amgylchedd, maethiad a ffermio cynaliadwy, ac yn sicrhau bod yr arferion da hyn yn cael eu trosglwyddo i genedlaethau’r dyfodol.

Mae ymdrechion y menywod eithriadol hyn i gefnogi plant amddifad yn uniongyrchol ac yn weithredol trwy ddarparu bwyd iach ac addysg, yn newid bywydau ifainc er gwell. Mae eu gwaith yn cefnogi neiniau a theidiau’r plant hefyd; drwy leihau eu baich o ddarparu bwyd, mae hyn yn ei dro, yn caniatáu iddynt dreulio mwy o amser yn gofalu am y plant, a’u helpu gyda’u gweithgareddau ysgol.

Hoffem eich cyflwyno chi i rywfaint o aelodau o’r ardd gymunedol…

Media Chiyangwa

Dydy bod yn rhiant sengl sy’n byw mewn pentref gwledig ddim yn golygu eich bod chi’n gorfod dibynnu ar berthnasau mewn trefi i addysgu’ch plant. Gyda garddio maeth, rwy’n talu ffioedd ysgol ac yn prynu deunydd ysgrifennu ar gyfer fy mhlant, ac yn talu am eu dillad hefyd.

Fy enw i ydy Media Chiyangwa o ward 7 Nyamakate, Cyngor Dosbarth Gwledig Hurungwe. Dechreuais arddio yn 2012, pan gyflwynwyd y Prosiect Kariba REDD + gan CGA (Carbon Green Africa) yn Hurungwe. Yn ystod y blynyddoedd cyn hynny, cyn i mi wybod am CGA, doedd gen i ddim llawer o arian o gwbl ac roeddwn i’n wael yn feddyliol ond erbyn hyn, rwy’n gyfoethog. Cefais fy hyfforddi gan CGA ar sut i ddefnyddio’r adnoddau o fy nghwmpas a fy nwylo fy hun i fod yn annibynnol. Rwy’n defnyddio tail i fwydo fy llysiau ac rwy’n rheoli plâu yn naturiol gan ddefnyddio tsili, garlleg, liphobia ac ati.

Rwy’n gwerthu fy llysiau drwy’r flwyddyn. Rwy’n teithio mor bell â Chirundu, Kariba ac ati, lle mae llysiau gwyrdd yn brin. Rwyf hefyd yn coginio ar gyfer fy mhlant ac yn cyfrannu at gynlluniau bwydo babanod yn ein hysgol gyfagos.

Lilian Manyanga

Gyda’r wybodaeth a gefais gan CGA, gallaf nawr dalu’r ffioedd ysgol ar gyfer fy mhlant gyda’r arian rydw i’n ei gael o arddio maeth ar ôl gwerthu llysiau, a gallaf dalu ar gyfer pob tymor ysgol.

Fy enw i yw Lilian Manyanga o ward 7 yn Nyamakate sydd yn dod o dan y pennaeth Chundu. Ymunais â phrosiect Kariba REDD+ yn 2011. Rwy’n aelod o ardd Tashinga. Cefais fy newis i fod yn hyrwyddwr ffermio, felly rwy’n arwain trwy esiampl. Ar y dechrau, roeddwn i’n ei wneud er mwyn i fy nheulu gael bwyta ac i werthu ychydig o lysiau yn fy nghymdogaeth ond nawr, gyda hyfforddiant ac addysg barhaus, garddio yw fy musnes. 

Rwy’n gwerthu’r cynnyrch yn fy nghymdogaeth ac mewn trefi eraill mor bell â Chirundu. Rwy’n codi digon o arian i gefnogi fy nheulu. Rwy’n bwriadu ymuno â phrosiect gwenynfa diolch i’r hyfforddiant a gefais yn Magunje, lle cefais fy nysgu am ffermio gwenyn. Y gobaith yw rhoi’r gorau i ffermio tybaco, a glynu at brosiectau sydd â llai o waith ond mwy o incwm.


Tweet Rhannwch ar Facebook