Sut mae Dietau Cymreig yn Gyrru Datgoedwigo

Posted on

Mae’n aml yn anodd meddwl am y ffordd hir a chymhleth mae ein bwyd yn ei gymryd i fynd o’r ddaear i’n platiau cinio, a’r effeithiau mae ein deiet yn ei gael ar yr amgylchedd. Mae’r pandemig presennol wedi tynnu sylw at y pwysigrwydd o sicrhau cyflenwadau bwyd diogel a saff yn fwy nag erioed. Un maes nad yw llawer o bobl yn ymwybodol ohono yw’r ffordd mae’r dewisiadau sydd yn cael eu gwneud gennym pan fyddwn yn mynd i’r archfarchnad yn arwain at golli coedwigoedd trofannol.

Mae datgoedwigo trofannol wedi bod yn cyflymu yn y blynyddoedd diwethaf, ac mae hyn yn cael ei ysgogi gan y galw am gynhyrchion allweddol.  Mae dim ond llond dwrn o gynhyrchion yn sbarduno’r datgoedwigo hwn.

Cig eidion – clirio tir ar gyfer porfeydd yw prif achos datgoedwigo trofannol1. Er mai dim ond ychydig o gig eidion o ranbarthau trofannol mae’r DU yn ei fewnforio, mae’n darganfod ei ffordd i mewn i’n dietau drwy brydau parod a chigoedd wedi’u prosesu.

Mae soi a chynhyrchion soi – yn cael eu gweld yn eang fel yr ail sbardunwyr mwyaf o ddatgoedwigo trofannol. [1] Efallai y byddwch yn meddwl felly, bod yn rhaid i ni gyd fod yn yfed llawer o laeth soi. Ond mewn gwirionedd, dydyn ni ddim yn bwyta’r rhan fwyaf o’r soi hwn yn uniongyrchol. Mae’r rhan fwyaf o’r soi sy’n dod i mewn i’r DU mewn bwyd anifeiliaid. [2] Mae’r soi hwn yn cael ei ddefnyddio i fwydo gwartheg, moch, cyw iâr a hyd yn oed y pysgod fferm rydyn ni ein hunain yn eu bwyta. Efallai eich bod chi wedi meddwl na allai prynu cig a fagwyd yn y DU gael effaith ar goedwig hanner ffordd o gwmpas y byd, ond yn anffodus, nid yw hyn yn wir.

Palmwydd – un o brif achosion datgoedwigo yn Indonesia a Malaysia. Mae olew palmwydd, sef olew llysiau sydd yn cael ei gynhyrchu o’r planhigyn palmwydd, yn un o’r olewau llysiau mwyaf cynhyrchiol. Mae olew palmwydd yn darganfod eu ffordd i mewn i 50 y cant o’r cynhyrchion sydd wedi’u pecynnu ar silffoedd ein harchfarchnad. [3] Mae’n amhosibl ei osgoi ac eto, mae ein defnydd yn sbarduno’r gwaith o glirio rhai o’r coedwigoedd mwyaf pwysig.

Cacao a choffi – mae clirio tir ar gyfer cynhyrchu rhai o’n hoff bethau yn bryder cynyddol wrth i’r galw byd-eang am y cynhyrchion hyn gynyddu.[4][5] Yn aml, mae hyn yn ffermio graddfa fach yng ngwledydd Affrica,ok?  Dim yn glir… sy’n tyfu mwy a mwy i ateb ein galw am gaffein a siocled.

Wrth gwrs, mae sbardunwyr eraill hefyd. Mae pren, mwyngloddio a gweithgareddau eraill yn achosi datgoedwigo ar draws y byd, ond mae ein dewisiadau bwyd yn sbarduno’r gwaith clirio coedwigoedd mwyaf a welwyd erioed.

Ni allai coedwigoedd trofannol fod yn fwy pwysig nag ar hyn o bryd. Bydd cyfyngu newid yn yr hinsawdd i 1.50c yn amhosib hebddynt[6] ac eto, mae eu dinistr eisoes yn cyfrannu at lefelau CO­­2 byd-eang. Mae’r datgoedwigo presennol yn rhyddhau mwy o CO­­2 na’r UE cyfan[7].

Ond rydym angen coedwigoedd trofannol am gymaint mwy o resymau. Os ydym eisiau osgoi pandemigau yn y dyfodol, mae angen inni roi’r gorau i losgi ein coedwigoedd. Mae datgoedwigo wedi’i gysylltu â nifer o glefydau’n cael eu lledaenu, o malaria[8]  i Ebola[9].  Mae llawer o ymchwil yn rhagweld y bydd datgoedwigo yn y dyfodol yn cynyddu’r tebygolrwydd o bandemig byd-eang ymhellach fyth[10].

Ac mae hyn heb hyd yn oed sôn am rolau coedwigoedd trofannol mewn systemau tywydd, eu pwysigrwydd i fioamrywiaeth, a bod 25% o’r holl feddyginiaethau wedi’u darganfod yn y coedwigoedd glaw[11]. Oeddech chi’n gwybod bod 70 y cant o’r holl gyffuriau canser yn dod o’r goedwig law?

Wel, rydym yn gwybod yr atebion heddiw.

Mae Maint Cymru yn gweithio i fynd i’r afael â’r materion hyn mewn amryw o ffyrdd. Rydym yn gweithio gyda phobl frodorol i ddiogelu coedwigoedd rhag cael eu hecsbloetio, yn cefnogi busnesau i ystyried eu cadwyni cyflenwi, ac yn ymgyrchu dros newidiadau i’r gyfraith yn y DU a fyddai’n gofyn am gyflenwadau o nwyddau i fynd i’r afael â’r datgoedwigo hwn.

Ac nid ydym ar ein pen ein hunain yn hyn o beth; mae elusennau fel WWF ac RSPB yn gweithio’n galed i fynd i’r afael â’r materion hyn, sy’n cynnwys creu canllawiau a dulliau gweithredu ar gyfer defnyddwyr a chynhyrchwyr.

O ganllaw WWF ar sut i gyrchu olew palmwydd cynaliadwy, i’w cerdyn sgorio olew palmwydd sy’n cynnwys canllawiau clir i ddefnyddwyr – gallwn ffermio’n fwy cynaliadwy os ydym yn dilyn ymagwedd yr RSPB – Less is More.

Ond mae yna gamau clir y gallwn eu cymryd yng Nghymru heddiw hefyd ar gyfer pob un o’r cynhyrchion y tynnir sylw atynt yma, sy’n lleihau ein heffeithiau ac sy’n cyfrannu rhywfaint at helpu i atal datgoedwigo.

  • Olew palmwydd – prynwch gynhyrchion sy’n cynnwys olew palmwydd cynaliadwy ac sy’n cael eu hardystio gan y Bwrdd Crwn ar Olew Palmwydd Cynaliadwy.
  • Soi a chig eidion – prynwch gig wedi’i gynhyrchu’n lleol sydd wedi’i fwydo 100% o borfa neu sy’n organig, Prynwch gynhyrchion sy’n seiliedig ar soi organig. Bydd lleihau ein defnydd o gig yn helpu hefyd.
  • Cacao a choffi – Cadwch at frandiau Masnach Deg sy’n cynnwys meini prawf dim datgoedwigo. Cymru oedd y wlad Masnach Deg gyntaf wedi’r cyfan[12].

I gael rhagor o wybodaeth ac i gefnogi ein prosiectau coedwigoedd, ewch i www.sizeofwales.org.uk


[1] https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/10/12/125012/meta

[2] https://www.wwf.org.uk/sites/default/files/2020-07/RiskyBusinessReport_2020.pdf

[3] https://www.wwf.org.uk/updates/8-things-know-about-palm-oil#:~:text=Palm%20oil%20is%20in%20nearly,in%20the%20UK%20though!).

[4] https://www.rainforest-alliance.org/business/responsible-sourcing/2019-sustainable-coffee-expo-addressing-deforestation-in-the-coffee-sector/

[5] https://www.mightyearth.org/wp-content/uploads/2017/09/chocolates_dark_secret_english_web.pdf

[6] https://www.nature.com/articles/s41467-018-05340-z

[7] https://news.mongabay.com/2018/10/tropical-deforestation-now-emits-more-co2-than-the-eu/

[8] https://news.mongabay.com/2019/10/malaria-deforestation-amazon/#:~:text=A%20recent%20study%20found%20that,percent%20rise%20in%20malaria%20cases.

[9] https://forestsnews.cifor.org/63478/human-deforestation-activities-link-bats-to-ebola-outbreaks?fnl=#:~:text=Africa%20%2D%20Deforestation%20may%20accelerate%20the,to%20humans%20and%20other%20primates.

[10] https://www.scientificamerican.com/article/stopping-deforestation-can-prevent-pandemics1/

[11] https://www.telegraph.co.uk/travel/cruises/articles/how-to-be-a-botanical-buff/

[12] https://fairtradewales.com/fair-trade-nation


Tweet Rhannwch ar Facebook