Sylw ar fuddugoliaeth gyfreithiol hanesyddol cymuned y Wampis i ddiogelu eu tiriogaeth

Posted on

Mae tiriogaethau hynafol y Wampís sydd yng nghanol coedwig yr Amazon dan fygythiad o bob ongl, gan gynnwys diwydiannau echdynnol fel mwyngloddio. Rydym yn gweithio gyda’r Wampís, mewn partneriaeth â Forest Peoples Programme (FPP), i sicrhau’r hawliau cyfreithiol i’w tir, sef tiriogaeth goediog eang sydd wedi cael ei meddiannu ganddynt ers blynyddoedd lawer. O ystyried cydnabyddiaeth gynyddol y rôl y mae cymunedau brodorol yn ei chwarae ym maes cadwraeth coedwigoedd, nod y prosiect hwn yw darparu trefniadau llywodraethu cryf i diriogaeth y Wampís, a’i diogelu’n well rhag niwed.


Y llynedd, sicrhaodd y Wampís fuddugoliaeth gyfreithiol fawr, a arweiniodd at atal gweithgareddau olew a nwy ym Mloc 116 o’u tiriogaeth. Mae’r dyfarniad llys hanesyddol ym mis Awst 2018 dros ardal o dir 80,000 hectar wedi arwain at atal pob gweithgaredd yn yr ardal (yn y cyfnod archwilio), ac at orchmynion i gynnal proses ymgynghori ymlaen llaw gyda phobloedd y Wampís a’r Awajun yr effeithir arnynt, gan gynnwys Astudiaeth Effaith Amgylcheddol newydd.


Mae’r fuddugoliaeth hon yn dangos pa mor bwysig yw’r gefnogaeth a ddarperir i’r Wampís gan FPP o ran mynd i’r afael â datgoedwigo trofannol. Mae’r wybodaeth a’r hyder cynyddol a ddaw yn sgil hyn wedi galluogi’r gymuned i ymgysylltu’n effeithiol â swyddogion y llywodraeth, ac amddiffyn eu hawliau a’u tir.

Roedd y dyfarniad llys ffafriol yn arbennig o arwyddocaol, gan ei fod yn nodi’r tro cyntaf i lys ym Mheriw i roi dedfryd sy’n cydnabod hawliau Pobloedd Frodorol yr Amazon i gael eu cynnwys mewn trafodaethau ac i gytuno i weithrediadau olew a nwy gael eu cynnal ar eu tiriogaethau.  Mae’r cwmnïau sy’n gyfrifol am y gwaith archwilio wedi cael gorchymyn i dynnu nôl ac i beidio â bwrw ymlaen gydag unrhyw weithgareddau nes y bydd ymgynghoriad wedi cael ei gynnal gyda’r cymunedau sy’n byw ar y tir.

Mae’r dyfarniad hwn o fudd uniongyrchol i’r bobloedd Wampís ac Awajun, ac mae’n gosod cynsail cyfreithiol grymus hefyd ar gyfer Pobloedd Frodorol eraill ar draws Amazon Periw.

I bob pwrpas, mae’r dyfarniad yn golygu bod pob consesiwn olew, nwy a mwyngloddio a sefydlwyd ers 1995 ym Mheriw yn anghyfreithlon os methodd ag ymgynghori â phobloedd frodorol yr effeithiwyd arnynt. Felly, mae’n agor y posibilrwydd i bobloedd frodorol yr effeithir arnynt gan bron pob consesiwn gweithredol yn yr Amazon ym Mheriw, lle mae’r potensial cynhyrchu uchaf ar gyfer y diwydiant olew a nwy, i herio’u cynhyrchiant yn llwyddiannus. O ganlyniad, mae canlyniadau cyfreithiol a gwleidyddol y dyfarniad eto i’w gweld, ond credir y gallai gynrychioli gymaint â 50 miliwn hectar o goedwigoedd gwarchodedig! 

Llongyfarchiadau mawr i gymuned y Wampís ar fuddugoliaeth bwysig, nid yn unig iddyn nhw ond i gymunedau brodorol eraill Amazon Periw.

Os ydych chi eisiau dysgu mwy am y prosiect hwn, ewch i dudalen prosiect y Wampís.

Mae’r prosiect yn elwa o gefnogaethPrince Albert II of Monaco Foundation www.fpa2.org


Tweet Rhannwch ar Facebook