Guyana: Hawliau Tir Wapichan

Nod y prosiect hwn yw cynorthwyo pobl Wapichan i ddiogelu’n gyfreithiol a’u diogelu eu tiriogaeth hynafol helaeth a chynnal eu coedwig draddodiadol. Mae’r prosiect, mewn partneriaeth â Rhaglen Coedwigaeth y Bobl, yn gweithio gyda’r gymuned i hwyluso a galluogi Wapichan i gynnal gwybodaeth goedwigaeth traddodiadol er mwyn cynnal eu ffordd o fyw traddodiadol tra’n cynnal ecosystemau coedwig iach, gan gyfrannu at liniaru newid yn yr hinsawdd a hyrwyddo bywoliaeth gynaliadwy.

Bydd tîm dan arweiniad Rhaglen y Bobl Coedwig yn cynorthwyo pobl Wapichan i gasglu tystiolaeth o feddiannaeth draddodiadol a defnydd cynaliadwy o diroedd coedwigoedd i hybu trafodaethau tir ffurfiol gyda llywodraeth Guyana ynglŷn â hawliad tiriogaethol Wapichan. Mae’r Wapichan hefyd yn derbyn cyngor a hyfforddiant cyfreithiol i alluogi ymgysylltu’n effeithiol â’r trafodaethau tir ffurfiol â llywodraeth Guyanese.

Mae’r arian a roddir gan Maint Cymru yn helpu i hyfforddi aelodau’r gymuned wrth ddefnyddio GPS a ffonau deallus i gasglu data am eu tiriogaeth gan gynnwys monitro’r difrod a gynhyrchir yn anghyfreithlon ac mae logio yn achosi i’w coedwigoedd. Datblygwyd dau gorsaf fonitro maes mewn ardaloedd coedwigoedd anghysbell i weithredu fel sylfaen ar gyfer technegau monitro coedwigoedd cymunedol a chasglu data. Mae’r data hwn yn cryfhau achos Wapichan.

Bydd cronfeydd Maint Cymru hefyd yn cefnogi adeiladu ysgolion Wapichan i ddarparu gofod yn y goedwig i henuriaid a deiliaid gwybodaeth draddodiadol i rannu eu gwybodaeth gyda’r genhedlaeth iau. Bu’r trosglwyddiad hwn o wybodaeth draddodiadol y goedwig yn llwyddiannus wrth adfywio ymdeimlad cymuned, iaith a hunaniaeth Wapichan a meithrin parch rhwng ieuenctid ac henoed. Mae tyfu diddordeb mewn cenedlaethau iau wedi arwain at yr henuriaid sy’n cynnal Uwchgynhadledd Ieuenctid eleni. Bwriad y casgliad mawr hwn yw rhannu gwybodaeth a barn, gan sicrhau y gall cenhedlaeth iau nodi eu cynlluniau a’u hatebion ar gyfer cymunedau Wapichan yn y dyfodol, eu tir a choedwigoedd yn y blynyddoedd i ddod.