Amddiffyn tiriogaeth coedwig y Guarani rhag ffermio soi

Mae’r prosiect hwn yn cefnogi’r gymuned Guarani a’u sefydliad cynrychioliadol, y Comissão Guarani Yvyrupa (CGY) i atgyfnerthu eu hawliau a diogelu eu tiriogaeth yn erbyn diraddio’r bïom, sy’n hanfodol ar gyfer bodolaeth y bobl hyn. Mae’n ceisio cryfhau arferion ysbrydol ac amaethyddol y Guarani hefyd, a hyrwyddo lleisiau menywod Brodorol.

Yr Her

Y Guarani yw’r grŵp mwyaf o Bobloedd Frodorol yn America Ladin. Mae llawer o gymunedau Guarani yn byw mewn tiroedd heb deitl neu ar wersylloedd bach wrth ymyl priffyrdd. Mae eu tiriogaethau yng Nghoedwig yr Iwerydd ym Mrasil, lle mai dim ond 7% o’i goedwigoedd sy’n dal i fod yn gyfan.

Mae Coedwig yr Iwerydd yn dirwedd hanfodol, ac fe’i hystyrir yn flaenoriaeth ar gyfer cadwraeth amgylcheddol. Mae ganddi tua 5% o fioamrywiaeth y byd, ac mae’r dyfrffyrdd yn darparu dŵr yn uniongyrchol i tua 67% o boblogaeth Brasil.

Dengys data fod gweddill y gorchudd coedwig diolch i warchodaeth y gymuned Guarani. Yn wir, mae gorchudd llystyfiant bron 100% ar diroedd y gymuned Guarani sydd yn cael eu cydnabod yn gyfreithiol. Mae hyn yn profi mai Pobl Frodorol yw gwarcheidwaid gorau coedwigoedd y byd.

Fodd bynnag, mae nifer yr achosion eang o ffermio soi ar dir traddodiadol y Guarani yn achosi lefelau uchel o ddatgoedwigo, ac yn peryglu eu bywydau a’u bywoliaeth. Yn ogystal, mae priddoedd wedi’u disbyddu o or-ffermio gan bobl sydd ddim yn rhai brodorol, patrymau tywydd cynyddol anghywir, iechyd y Guarani, diogelwch bwyd a’u gallu i gynnal arferion brodorol traddodiadol, i gyd dan fygythiad mawr.

Mae’r materion hyn wedi cael eu gwaethygu gan y pandemig COVID-19, sy’n cael effaith ddinistriol ym Mrasil, yn enwedig ar gyfer Pobl Frodorol.

Credit: CGY

Nodau'r Prosiect

Mae Comissão Guarani Yvyrupa (CGY) yn sefydliad brodorol annibynnol. Eu cenhadaeth yw amddiffyn hawliau tiriogaethol y gymuned Guarani, gwella diogelwch bwyd, a chryfhau arferion traddodiadol. Mae eu gwaith yn cael ei arwain gan Gynllun Bywyd Guarani, a thraddodiadau ac arferion diwylliannol y gymuned honno.

Elusen yn y DU ydy Synchronicity Earth, sy’n arbenigo mewn sianelu cymorth i sefydliadau ar lawr gwlad mewn ffordd sy’n ddiogel, yn effeithlon ac yn hyblyg. Mae staff profiadol Synchronicity Earth yn gweithio’n agos gyda CGY i godi a rheoli cyllid i gefnogi ei waith.

Er mwyn diogelu ei goedwig a’u hawliau tiriogaethol, mae CGY yn cryfhau eu gallu cyfreithiol i gefnogi’r gymuned Guarani i gael teitlau tir ac adennill mynediad cyfreithiol i’w tiroedd.

A vital aspect of the project is to strengthen the role and participation of women in political decision-making. Women play a crucial role in promoting traditional and regenerative farming practices, and sharing traditional knowledge such as use of plant medicines, food, sacred songs, and seed exchanges. Un agwedd hanfodol ar y prosiect yw cryfhau rôl a chyfranogiad menywod wrth wneud penderfyniadau gwleidyddol. Mae menywod yn chwarae rhan hanfodol yn y gwaith o hyrwyddo arferion ffermio traddodiadol ac adfywiol, a rhannu gwybodaeth draddodiadol fel defnyddio meddyginiaethau planhigion, bwyd, caneuon sanctaidd, a chyfnewid hadau.

Gydag integredd diwylliannol y gymuned Guarani yn cael ei gryfhau; gweledigaeth gydlynol ar gyfer y dyfodol; gyda phob agwedd ar y gymuned yn ymwneud â gwneud penderfyniadau, a chyda chapasiti cyfreithiol cryfach, mae gan y gymuned Guarani y cyfleoedd gorau i gael eu hawliau tiroedd wedi’u cydnabod.

Credit: CGY

Fideo

Mae Rivelino Verá Popygua, Pennaeth y Mbya Guarani, yn trafod sut mae ffermio soi ym Mrasil yn achosi datgoedwigo ac yn niweidio ei gymuned.

Rivelino Verá Popygua, Pennaeth Cymuned y Mbya Guarani, yn siarad ag ITV Cymru yn COP26 am sut mae datgoedwigo yn effeithio ar ei gymuned.

Ynglŷn â'r partner


Synchronicity Earth is a UK-registered conservation charity that funds conservation that works by addressing overlooked and underfunded conservation challenges for globally threatened wildlife and ecosystems.

Comissão Guarani Yvyrupa (CGY) are an autonomous indigenous organisation. Their mission is to defend the territorial rights of the Guarani people, improve food security, and strengthen traditional practices.