Deall patrymau datgoedwigo yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd Congo

Gweithio gyda'n partner: Working Partner
Cyfraddau datgoedwigo yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd Congo (DRC) yw rhai o’r uchaf yn y byd. Ond, mewn ardaloedd lle mae cymunedau lleol yn rheoli’r tir, mae’r cyfraddau hyn yn sylweddol is. Nod y prosiect hwn yw sicrhau gostyngiad hirdymor mewn datgoedwigo, drwy olrhain a choladu data o goedwigoedd sydd yn cael eu rheoli gan y gymuned, a chael gwell dealltwriaeth o sut y gellir gwella ac ehangu’r model hwn ar draws Basn y Congo.

Yr Her

Basn y Congo yw’r ail goedwig drofannol fwyaf yn y byd ar ôl yr Amazon, sy’n gorchuddio ardal eang o dros 178 miliwn hectar – mwy na 7 gwaith maint y Deyrnas Unedig. Mae’n gartref i 50 miliwn o bobl, ac mae’n eistedd ar draws chwe gwlad yn Affrica, er bod y rhan fwyaf ohono o fewn Gweriniaeth Ddemocrataidd Congo (DRC). Mae Basn y Congo yn hanfodol bwysig ar gyfer mynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd, oherwydd ei allu i amsugno’r allyriadau carbon gormodol sydd yn cael eu creu gan bobl, sy’n sbarduno newid yn yr hinsawdd.

Mae datgoedwigo yn digwydd yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd Congo ar gyfradd frawychus. Yn ôl Sefydliad Adnoddau’r Byd, yn 2020 yn unig, cafodd dros 490,000 hectar o goedwig ei ddinistrio – tua chwarter maint Cymru! Cyhuddwyd ffermwyr graddfa fach o fod yn gyfrifol am y rhan fwyaf o ddatgoedwigo, drwy glirio tir coedwig i ffermio arno dros y tymor byr ac i gynhyrchu siarcol. Fodd bynnag, nid yw hyn yn cael ei gefnogi gan dystiolaeth.

Mae corff cynyddol o ymchwil sy’n dangos bod defnyddiau tir eraill, fel torri coed yn ‘ddetholus’, ffermio diwydiannol, a datblygiadau graddfa fawr, yn cael eu bychanu’n sylweddol yn eu heffaith ar ddatgoedwigo. Dangosodd dadansoddiad o 57 o blotiau coedwig cymunedol yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd Congo, a gynhaliwyd gan Rainforest Foundation UK (RFUK), bod colli coedwigoedd 46% yn is mewn coedwigoedd oedd yn cael eu rheoli gan y gymuned, o’i gymharu â mewn consesiynau torri coed, a 23% yn is na’r cyfartaledd cenedlaethol yn 2019.

Fodd bynnag, mae camsyniadau cyffredin ar sbardunwyr datgoedwigo wedi arwain at bolisïau sy’n effeithio’n negyddol ar bobl leol, fel ffermwyr tyddyn a chymunedau brodorol. Mae hyn hyd yn oed wedi arwain at ddadfeddiannu cymunedau o’u tiroedd traddodiadol yn enw diogelu coedwigoedd.

Nodau'r Prosiect

Nod y prosiect hwn yw monitro ac olrhain effeithiau amgylcheddol coedwigoedd sydd yn cael eu rheoli gan y gymuned, o’u cymharu â defnyddiau tir eraill, fel ffermio ar raddfa fawr a thorri coed.

Er mwyn gwneud hyn, bydd RFUK, mewn partneriaeth â chyrff anllywodraethol lleol, yn cefnogi cymunedau annibynnol a lleol i fod yn berchen ar eu coedwigoedd traddodiadol a’u rheoli gyda’i gilydd, tra’n olrhain a choladu data ar gyfraddau datgoedwigo tu fewn a thu allan iddynt.

Bydd y monitro systematig hwn yn darparu cipolwg ar arferion da a modelau llwyddiannus o goedwigaeth gymunedol, y gellir eu diweddaru a’u cyflwyno drwy Weriniaeth Ddemocratiaeth Congo.

Bydd y data sydd yn cael ei gasglu gan y prosiect yn cael ei rannu gyda’r cymunedau hefyd, a’u defnyddio i lywio a gwella eu cynlluniau ar gyfer y tir, sut i’w ddefnyddio a sut i’w reoli. Yn ei dro, bydd hyn yn cryfhau strwythurau llywodraethu, yn lleihau datgoedwigo, yn darparu cyfleoedd bywoliaeth, ac yn sicrhau mwy o hawliau tir i bobl leol yn gyffredinol.

Fideo

Ynglŷn â'r partner

At Rainforest Foundation UK (RFUK), we tackle deforestation locally and globally. Locally, we help forest communities to gain land rights, challenge logging companies, manage their forests and protect their environment. Globally, we campaign to influence national and international laws to protect rainforests and their inhabitants.

We believe that the best way to protect the rainforest is through empowering indigenous peoples to defend their ancestral lands.