Pentrefi Ynni Glân yn Kwale County, Kenya

Posted on

Nod y Fenter Pentref Ynni Glân (CEVI) a lansiwyd yn 2014 ac a gafodd ei threialu ym mhentrefi blaenoriaeth uchel Fihoni a Miyani, ydy mynd i’r afael â heriau difrifol a ddaeth i’r amlwg yn sgil adolygiad a gynhaliwyd gan WWF mewn tri phentref yn Sir Kwale, a ddatgelodd bod y mwyafrif llethol, sef 80%, yn dibynnu ar baraffin (neu gyfuniad o baraffin a choed tân) i gael golau ac fel ffynhonnell o danwydd coginio.

Mae’r tanwyddau hyn yn achosi llygredd aer dan do, sy’n arwain at glefydau anadlol a llid y llygad, nid ydynt yn creu awyrgylch ffafriol i blant ysgol sy’n ceisio astudio ynddo gyda’r nos, ac mae’r defnydd o danwydd pren wedi arwain at ddatgoedwigo enfawr hefyd.

Fel rhan o’r cynllun peilot, cafodd aelodau o bentrefi Fihoni a Miyani systemau goleuadau solar, a gosodwyd stofiau coginio effeithlonrwydd ynni yn eu cartrefi.

Meddai Mama Zainab, a dderbyniodd un o’r systemau goleuadau solar:
“I am very happy and grateful for the solar lanterns provided by WWF. This has helped me to save 40 Kenyan shillings everyday which I used to spend buying paraffin for my tin lamp and charging my mobile phone. In addition, my children are now able to study for three hours in the evening…. Before then, they would only study for 1 hour after which they eyes would turn red and itchy due to smoke from the tin lamp.

“This is like real miracle to us, I never imagined this kind of transformation…we are so grateful to WWF…we request others to join and support this cause so that many more households can be transformed.”

O ystyried bod y teuluoedd yn y pentrefi hyn yn ennill £1 y dydd ar gyfartaledd, roedd gorfod prynu paraffin neu gerosin yn defnyddio cyfran helaeth o’u hincwm. Nawr bod yr haul yn darparu golau yn eu cartrefi, mae teuluoedd yn arbed hyd at 40%.

Mae gan y lampau hyn y fantais ychwanegol hefyd o wella perfformiadau yn yr ysgol, gan fod plant (merched yn bennaf) yn arfer treulio tuag awr bob dydd yn dod o hyd i goed tân. Dywedodd un pentrefwr, Fatuma Kassim:
“It was hard for my two kids to study in the evening. We used tin lamps in most cases, but I did not have cash to buy kerosene meaning sometimes they would go for days without evening studies. Now I own three solar lanterns which are enough for my need. My children are performing much better.”

 

Mae’r neges gan y myfyrwyr eu hunain yr un mor bositif. Dywedodd Emily Jacob, disgybl yn nosbarth 7:
“I am now able to read and complete my homework. Before the solar lanterns and energy saving cook stoves I never finished my studies. After school, I would go to a nearby forest to gather firewood and when I could study, the kerosene tin lamp smoke was choking – I could barely concentrate.

“Thanks to the lanterns, I improved from 321 marks to 379 in only one year! I am sure to pass my primary examination next year and join a good high school. I would like to study forest conservation at university.”

 

Diolch i’r llusernau, llwyddais i wella fy astudiaethau, a mynd o 321 marc i 379 mewn blwyddyn yn unig! Rwy’n sicr o basio fy arholiad cynradd y flwyddyn nesaf, ac ymuno ag ysgol uwchradd dda. Hoffwn astudio cadwraeth coedwigoedd yn y brifysgol.

Mae’r stofiau coginio effeithiolrwydd ynni newydd yn defnyddio llai o bren ac felly, mae llai o amser yn cael ei dreulio yn chwilio am bren a mwy o amser yn cael ei dreulio yn astudio. Yn yr un modd, mae steil newydd y stôf yn allyrru llai o fwg, sy’n golygu bod plant yn gallu astudio a byw mewn amgylcheddau glanach, iachach, gyda goleuadau gwell yn eu cartrefi.

Mae Kengo a Julo yn gwpl sy’n byw ym Mwaguda – un o bentrefi sydd wedi ymuno â’r fenter yn ddiweddar – a dywedont fod y stofiau yn hawdd iawn i’w defnyddio ac yn arbed llawer o goed tân:
“1 headload used to last 3 days. Now it lasts for 9 days.”

Mae’r stofiau’n cael eu gwneud o ddeunyddiau lleol sy’n rhwydd i’w darganfod fel clai, tywod, sment a dŵr.

Nawr, does dim angen iddynt wario eu harian bob dydd ar gerosin;  gallant roi eu cynilion tuag at anfon eu chwech o blant i’r ysgol.

Dywedodd Jackson Mulinge, Gweinyddwr Pentref Mwaguda:
“We need everyone to have a cook stove to reduce the pressure on the forests.”

Os hoffech chi gefnogi’r fenter a cheisio sicrhau bod mwy o deuluoedd yn arfordir Kenya yn cael systemau goleuadau solar a stofiau effeithlonrwydd ynni, gallwch chi gyfrannu arian at y prosiect hwn yma.


Tweet Rhannwch ar Facebook