Maint Cymru’n sefyll mewn undod â phobloedd frodorol yn ystod y pandemig coronafeirws

Posted on

“Mae’n rhaid i ni gymryd y pandemig hwn o ddifrif, oherwydd bydd mwy yn dod. Mae’r clefydau hyn yn dod o law dyn, sy’n dinistrio natur.” Wrays Pérez, sef ‘ pamuk ‘ GTANW (Wampís Nation Autonomous Territorial Government

Mae Maint Cymru wedi llofnodi datganiad cyhoeddus Amazon Watch mewn undod â phobloedd frodorol yr Amazon sy’n wynebu’r pandemig coronafeirws. Mae ein partneriaid, Forest People’s Programme, wedi ychwanegu eu cefnogaeth hefyd, a mwy na 200 o sefydliadau brodorol a rhyngwladol eraill.

Ar hyn o bryd, mae Maint Cymru yn cefnogi cymuned frodorol y Wampís yn yr Amazon ym Mheriw. Maen nhw’n un gymuned frodorol o’r fath sy’n pryderu’n fawr am y coronafeirws yn lledaenu ar draws eu tiriogaeth a’u cymuned.

Mae Wrays Pérez, sef ‘ pamuk ‘ (yr awdurdod uchaf) GTANW (Wampís Nation Autonomous Territorial Government) wedi dweud:  “Mae’r pandemig hwn yn beryglus, os oes achosion yma, bydd yn anodd iawn i ni, felly mae’n rhaid i ni ei atal. Rydym yn gwybod bod yna 10 achos yn Iquitos yn barod, felly mae hynny’n golygu y gall gyrraedd San Lorenzo sydd gerllaw ac yna, Saramiriza.”

Mae cymunedau brodorol ar draws yr Amazon yn mynnu bod rhai o’r tu allan yn stopio dod i mewn i’w tiriogaethau, a bod eu hawl i hunanddiogelu yn cael ei gynnal, gan gynnwys cau ffiniau eu tiriogaeth. Mae’r datganiad a lofnodwyd gan Maint Cymru yn galw ar lywodraethau a mudiadau eraill i stopio pob gweithgaredd cloddio, gan gynnwys mwyngloddio, olew, a thorri coed, amaethyddiaeth graddfa fawr, a phob cenhadon crefyddol.

Mae’n galw hefyd i geisio sicrhau bod gwasanaethau iechyd cyhoeddus brys sy’n ddiwylliannol briodol ar gael, gan gynnwys gwybodaeth iechyd am y feirws mewn ieithoedd brodorol.

Eglurodd Wrays “Rydw i eisiau dweud wrth Arlywydd y Weriniaeth (y Llywydd – os Periw), ein bod ni bob amser wedi mynnu presenoldeb gwirioneddol y Wladwriaeth, ond nid yw hyn wedi digwydd. Mae’r fyddin wedi cael ei hanwybyddu. Nid oes ganddynt ganŵau yma hyd yn oed i allu patrolio. Mae hynny’n drist, pan rydym yn gwybod bod y Wladwriaeth yn rheoli cyllideb, ond yn dyrannu dim i’r ffiniau. Dyna beth rydym eisiau ei ddweud wrth Lywydd ein Gweriniaeth, fel y gallant sicrhau bod cyfarpar, mygydau meddygol a phopeth arall ar gael ar gyfer swyddi iechyd, fel y gellir rhoi gweithwyr iechyd ar waith a gofalu’n iawn am y rheiny sydd wedi’u heintio â coronafeirws.”

“Serch hynny, rydym wedi llunio ein cynllun wrth gefn ein hunain i atal y coronafeirws rhag cyrraedd y cymunedau.

“Yma, nid yw’r swyddi iechyd yn cael eu cyfarparu. Nid oes gennym yr un amddiffynfeydd â’r rheiny sy’n byw yn y ddinas. Nid oes gennym yr amodau sylfaenol yn ein tai ein hunain er mwyn ynysu ein hun, gyda dŵr, baddonau a phopeth arall – mae’n rhaid i ni fynd allan i nôl dŵr i gael bath. Felly mae hynny’n broblem ddifrifol iawn.”

Yn 2015, sefydlwyd GTANW i gefnogi ewyllys y Wampís i hunanlywodraethu a diogelu hawliau’r tir i’w tiriogaeth enfawr hynafol o fewn yr Amazon. Gallai’r pandemig gyflwyno goblygiadau hirdymor i gymunedau yn rhai o ecosystemau mwyaf amrywiol y byd, sydd eisoes dan fygythiad oherwydd datgoedwigo a newid yn yr hinsawdd.

Rydym yn sefyll mewn undod â’r Wampís, y grwpiau brodorol sydd yn cael eu cefnogi gennym ni ym Maint Cymru, yn ogystal â’r holl bobl frodorol ar draws y byd wrth iddynt ysgogi eu cymunedau a’u tiroedd yn ystod y cyfnod cythryblus hwn.

Prif Lun: o Wrays Pérez gan Dan Haworth-Salter


Tweet Rhannwch ar Facebook