Diwrnod Rhyngwladol y Menywod 2018 gyda’r Suunu Women’s Group yn Uganda

Posted on

Gan Anna Harris.
Yr amser hwn y llynedd, roeddwn i’n ymweld â Rhaglen Goed Mbale yn Uganda, yr olaf mewn cyfres o ymweliadau â rhai o’n prosiectau coedwig yn Nwyrain Affrica. Cefais y pleser o dreulio Diwrnod Rhyngwladol y Menywod gyda grŵp ysbrydoledig o ferched o bentref o’r enw Bisui ym Mbale, Uganda, sef Grŵp Menywod Suunu.

Roedd yn hyfryd dysgu sut roedd plannu coed a diogelu’r amgylchedd, ynghyd â holl weithgareddau cysylltiedig eraill y grŵp hwn, wedi grymuso’r menywod hyn (ac o ganlyniad, eu cymuned hefyd). Dangosodd nid yn unig y pwysigrwydd o rymuso menywod ond hefyd, y pŵer y gall ymdeimlad o undod a chwaeroliaeth ei roi, i’r fenyw unigol, i’r gymuned ehangach ac i’r amgylchedd.

Wrth i mi gyrraedd, roedd y menywod yn perfformio cyfres o ganeuon i grŵp o blant o’u pentref. Maen nhw’n defnyddio’r caneuon hyn i addysgu’r gymuned ynghylch y pwysigrwydd o blannu coed a diogelu’r amgylchedd. Mae geiriau’r caneuon yn dal i fynd rownd yn fy mhen yn rheolaidd. Edrychwch ar y fideo hwn, a bydd y gân hon yn sownd yn eich pen chi hefyd!

Yna, cefais fy rhoi mewn siwt gwenyn, ac fe ddangoson nhw fy nghychod gwenyn i mi. Mae pob aelod yn cymryd cyfrifoldeb am gwch gwenyn. Maen nhw’n gwerthu’r mêl sydd wedi cael ei gynaeafu o’r cychod gwenyn hyn yn lleol, a ‘dwi’n dyst i’r ffaith ei fod yn fêl blasus dros ben! Beth sy’n wych am gadw gwenyn a ffermio mêl yw ei fod yn mynd law yn llaw â’r neges o gariad a gofal am yr amgylchedd y mae’r menywod hyn yn ei phregethu, ac yn darparu ffynhonnell o incwm cynaliadwy, sy’n gyfeillgar i’r amgylchedd.

Yna, cefais y cyfle i gael fy nwylo’n fudr (fy hoff beth!) a phlannu coeden jacffrwyth. Nawr yn flwydd oed yn barod, disgwylir iddi gynhyrchu ffrwythau mewn tua un i ddwy flynedd arall. Cafodd y goeden hon ei phlannu yn agos at ysgol gynradd sy’n eistedd o fewn safle Suunu. Unwaith y bydd yn dechrau tyfu ffrwythau, bydd yn darparu ffynhonnell wych o faeth i’r ysgol. Dyma enghraifft o ba mor fawr y gall jacffrwyth o goeden aeddfed dyfu i fod.

Cefais fy nhywys o gwmpas eu meithrinfa goed gan Anet, gweithredwr gwely’r feithrinfa. Mae eu meithrinfa’n un o rwydwaith o feithrinfeydd o gwmpas rhanbarth Mbale, sydd i gyd yn dosbarthu hadau egin am ddim i ysgolion, eglwysi, ffermwyr, neu i unrhyw un sy’n dymuno plannu coed. Trwy ymdrechion ar y cyd y meithrinfeydd hyn, mae’r prosiect yn agos iawn at blannu eu 10fed miliwn coeden yn y rhanbarth!

Meddai Anet “mae’r prosiect wedi profi y gall menywod reoli meithrinfeydd, mewn rhai achosion, yn well na dynion, sydd yn draddodiadol, wedi gwneud y gwaith hwn. Ar lefel bersonol, mae’r prosiect wedi codi fy mhroffil fel menyw a mam, wrth i mi ddod yn adnabyddus yn rhanbarthol ac yn rhyngwladol fel un o arweinwyr y prosiect plannu coed llwyddiannus.”

Yna, eisteddom yn sgwrsio o gwmpas coeden aeddfed hardd, tra dangosont i mi sut maen nhw’n gwneud breichled yn defnyddio techneg gleinio. Maen nhw’n gwneud pob mathau o eitemau crefft fel bagiau, breichledau a chlustdlysau. Cefais freichled ganddyn nhw i gofio’r diwrnod – fel petaswn i fyth yn gallu ei anghofio beth bynnag! Prynais rai o’u bagiau dwrn hyfryd i ffrindiau yn ôl adref, ac wrth gwrs, un i mi hefyd. Dyma esiampl arall lle mae ymdrechion ar y cyd y menywod hyn yn darparu incwm a sefydlogrwydd i’w teuluoedd, ac ar yr un pryd, yn cefnogi ethos a gweithgareddau eu grŵp.

Gofynnais i Deborah, cadeirydd y grŵp, pa ru’n ydy ei ffefryn hi, allan o’r holl weithgareddau.  Atebodd ‘dim un’, ac aeth ymlaen i ddweud bod yr holl weithgareddau yn cysylltu â’i gilydd – er enghraifft, maen nhw’n canu ac yn dawnsio am ddiogelu coed a’r amgylchedd, mae’r drymiau’n cael eu gwneud o’r coed, mae’r cychod gwenwyn yn cael eu cadw yn bennaf mewn coed, ac mae’r gwenyn yn cael eu paill o’r coed ac o’r bywyd planhigion cyfoethog ac amrywiol ar eu safle. Gellir gweld yn amlwg bod bywydau’r grŵp ardderchog hwn o fenywod yn eithaf llythrennol, yn troi o gwmpas coed.

Gallwch glywed mwy gan Deborah yn y fideo hwn isod:

Hoffwn i, a thîm Maint Cymru ddymuno Diwrnod Rhyngwladol y Menywod hapus i Grŵp Menywod Suunu, ac i fenywod ym mhobman – amdani – i gydweithio i ymdrechu i gael cyfle cyfartal i bob menyw.


Tweet Rhannwch ar Facebook