Charles Wabumba – gwenyn a choed

Posted on

Mae Charles Wabumba yn byw yn Bumayoga, yn rhanbarth Bududa, sy’n un o’r rhanbarthau sydd ynghlwm yn y prosiect 10 Miliwn o Goed.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yn ddiweddar, mae tirlithriad wedi rhwygo darn mawr drwy ei gymuned, dim yn bell o’i gartref a’i ffermdir, gan ddinistrio wyth tŷ, ffermdir a lladd gwartheg. Mae’r tirlithriadau cyffredin hyn yn un o’r prif resymau pam bod angen plannu llawer mwy o goed yn yr ardaloedd sy’n amgylchynu Mynydd Elgon. Bydd y coed hyn yn gwella sefydlogrwydd y pridd ac yn ei gadw’n faethol.

Mae darparu’r ffermwyr hyn gyda choed, yn enwedig coed ffrwythau, yn eu helpu hefyd, gan eu bod yn gallu cynaeafu afocado a bananas i’w gwerthu, ac mae ganddynt gysgod ar gyfer eu planhigion  coffi sy’n tyfu mor dda ar yr ochrau bryniau ffrwythlon hyn.

 

Mae Charles wedi bod yn ffermwr gwenyn am fwy na 30 mlynedd. Mae ganddo dros 100 o gychod gwenyn – o’r blaen, dim ond ym Mharc Cenedlaethol Mynydd Elgon oedd y cychod gwenyn hyn, ond ers i’r prosiect plannu coed ddod i Mbale â’r ardaloedd cyfagos, mae wedi plannu hadau planhigion ar ei dir ei hun ac erbyn hyn, mae ganddo gychod gwenyn mewn llawer o’i goed. Mae’n ffermio dros 14 erw o dir gyda’i frawd.
Mae Charles yn defnyddio deunydd o’r coed ar ôl eu tocio i fwydo ei anifeiliaid ac i ddarparu pren tanwydd ar gyfer coginio. Mae wedi plannu llawer o fathau o goed gan gynnwys rhywfaint o goed ffrwythau fel afocado.
Mae rhywfaint o’r coed sydd wedi cael eu plannu ganddo yn darparu cysgod ar gyfer ei blanhigion coffi.

 

“I have many bee hives planted in these trees, also in every tree of mine. As we walk around you will see them.”

Charles’ brother with a jerry can of honey from their hives

 

 

Mae ganddo 10 o blant – 5 o ferched a 5 o fechgyn.  Mae ei ffermio wedi galluogi iddo anfon ei 10 o blant i’r ysgol – mae rhai ohonynt hyd yn oed yn athrawon erbyn hyn.

Pan ofynnwyd iddo am ei obeithion ar gyfer y gymuned dros y 5 mlynedd nesaf, meddai Charles:

“I can see that not even in 5 years, but in 3 years, I can see according to what this project is doing and the seedlings you are giving, I am anticipating a great change, a positive change.”

“I appreciate you people and the Welsh Government who have bought this project of tree planting that has really opened my eyes as far as the environment is concerned…I love you Welsh so much.”


Tweet Rhannwch ar Facebook