Blog: Sut mae Stofiau Lorena yn grymuso pobl a lleihau datgoedwigo yn Mbale

Posted on

Blog gan Jake McMillan (Maint Cymru) a Fungo Rogers (MEACCE)

Mae datgoedwigo yn her amgylcheddol enfawr yn Uganda, gyda thua 2% o’i gorchudd coed yn cael ei golli bob blwyddyn. Er mwyn mynd i’r afael â hyn, mae Menter Tyfu Coed Mount Elgon (METGE), sy’n bartner i Maint Cymru, yn adeiladu stofiau sy’n arbed ynni ac ar yr un pryd, yn plannu miliynau o goed, a gwella bywydau ar hyd y ffordd.

Mae Mbale yn Nwyrain Uganda wedi colli swm enfawr o goed, sy’n cael eu defnyddio’n bennaf i greu brics ac ar gyfer coginio. Mae METGE yn ymgysylltu â chymunedau lleol drwy blannu coed yn yr ardal a chefnogi’r bobl leol i adeiladu stofiau Lorena sy’n arbed ynni, gyda’r nod o osod 1,000 yn 2021.

Mae’r stôf yn cael ei gwneud yn bennaf o glai, briciau, tywod a llif llwch, yr holl ddeunyddiau sydd ar gael yn rhwydd. Mae gan y stôf ddau bot siambr ffwrn effeithlon, gyda ffliw sy’n cysylltu y tu allan i wella effeithlonrwydd ymhellach. Mae’r ffliw yn lleihau’r mwg sy’n cronni yn y gegin hefyd, ac yn creu cartref mwy iach i fyw ynddo. Mae’r stôf Lorena yn welliant enfawr o’i gymharu â’r stofiau tair carreg traddodiadol sydd yn aml yn cael eu defnyddio gan bobl leol. Mae’n defnyddio llawer llai o danwydd, ac mae’n gyflymach, yn fwy diogel, ac yn cadw gwres am lawer hirach.

Y stôf tair carreg draddodiadol ac aneffeithlon, a Stôf Lorena.

Un o’r rheiny a dderbyniodd stôf Lorena yw Alice Muduwa, sy’n gofalu am 5 o blant yn Ardal Sironko yn Nwyrain Uganda. Collodd Alice ei golwg yn 17 oed a chyn hynny, roedd hi’n cael trafferth coginio gyda thanau fflam agored. Nawr, mae hi’n defnyddio stôf Lorena, ac meddai, “Mae’n hawdd i mi ddod o hyd i’r stôf, ei goleuo, a pharatoi bwyd i fy nheulu”. Erbyn hyn, mae Alice yn bwydo ei theulu drwy’r dydd yn defnyddio’r un faint o goed a fyddai’n darparu un pryd bwyd o’r blaen, dydy hi ddim yn cael trafferth gyda mwg o dân agored rhagor, ac mae’r stôf yn aros yn gynnes nes i’w gŵr ddychwelyd o’r gwaith.

Oherwydd dyluniad syml y stôf a’i defnydd o ddeunyddiau sy’n hygyrch yn lleol, mae’r stôf Lorena yn opsiwn amgen fforddiadwy o’i gymharu â stofiau drud sy’n cynhyrchu mwg uchel. Meddai Alice, “Mae prosiectau fel hyn yn gwneud bywyd yn hawdd i rai ohonom sydd heb fawr o obaith o gael stofiau coginio modern oherwydd eu bod nhw’n rhy ddrud”.

Alice a’i stôf Lorena sy’n arbed ynni

Mae adeiladu’r stôf Lorena yn enghraifft wych o ddefnyddio nifer o dactegau i fynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd. Yn gyntaf, mae arafu’r gyfradd ddatgoedwigo yn helpu i ddiogelu ecosystemau naturiol Uganda, ac yn ymestyn ei gallu i gefnogi bywoliaethau. Yn ail, mae creu amgylcheddau di-fwg lle mae preswylwyr yn gallu coginio ynddynt, yn arwain at ffordd o fyw mwy iach.  Yn olaf, mae stofiau effeithiolrwydd gwell yn golygu bod angen casglu llai o goed, ac y gellir treulio amser ar dasgau pwysig eraill.

Nod Rhaglen Plannu Coed Mbale ydy cynyddu gwydnwch cymunedol i effeithiau newid yn yr hinsawdd, drwy ymaddasu a lliniaru. I ddysgu mwy am sut mae gosod stofiau Lorena yn cefnogi’r nodau a’r amcanion hyn, cliciwch yma.

Alice Muduwa yn siarad yn ei geiriau ei hun am sut mae stôf Lorena wedi ei helpu hi:

A oedd yr erthygl hon yn ddefnyddiol i chi? Ystyriwch gyfrannu at Maint Cymru


Tweet Rhannwch ar Facebook